کانیبالیسم در طیور چیست؟ کانیبالیسم یا دگرخواری طیور به رفتارهایی گفته میشود که طی آن یک پرنده بخشی از بدن پرنده دیگری از همان گونه را مصرف میکند. این اصطلاح همچنین برای نوکزدن شدید و تهاجمی به بخشی از بدن پرنده دیگر که منجر به جراحت یا مرگ میشود، به کار میرود.
طیور بهویژه تمایل دارند به نواحی روشن و قرمز بدن سایر پرندگان، مانند کلواک و تاج، و همچنین زخمهای خونریزیدهنده نوک بزنند. با این حال، قسمتهای دیگری مانند انگشتان پا نیز میتوانند هدف کانیبالیسم قرار گیرند.
برای پیشگیری از رفتارهای کانیبالیستی، دستورالعمل قطعی و مشخصی وجود ندارد. با این حال، عوامل متعددی میتوانند خطر بروز کانیبالیسم را افزایش دهند. بنابراین، این عوامل را باید بهعنوان عوامل مستعدکننده در نظر گرفت؛ وجود آنها لزوماً به این معنی نیست که کانیبالیسم در گله رخ خواهد داد. در واقع، در پرورش طیور ممکن است بسیاری از این عوامل بهطور همزمان وجود داشته باشند، بدون اینکه کانیبالیسم ایجاد شود. از سوی دیگر، کانیبالیسم ممکن است در گلههایی نیز مشاهده شود که تعداد کمی از عوامل مستعدکننده را دارند و در آنها وقوع این رفتار چندان محتمل به نظر نمیرسد.
عوامل مستعدکننده کانیبالیسم در طیور
۱. عوامل ایجادکننده تنش یا تحریک بیش از حد
عواملی که میتوانند باعث ایجاد تنش یا تحریک بیش از حد در طیور شوند، ممکن است در بروز کانیبالیسم نقش داشته باشند. تراکم بیش از حد، گرمای زیاد، نور بیش از حد از نظر مدت و شدت تابش، تغییرات ناگهانی در مدیریت، کمبود خوراک و آب و ورود پرندگان جدید به گله میتوانند طیور را مستعد بروز رفتارهای کانیبالیستی کنند.
۲. نسبت خروس به مرغ
خروسها میتوانند رفتارهای قلمروطلبانه شدیدی داشته باشند. وجود تعداد بیش از حد خروس در گله میتواند به جنگ و نزاع، ایجاد زخمهای باز و ظهور پرندگان ضعیف یا در حال مرگ منجر شود. این پرندگان میتوانند اهداف مناسبی برای کانیبالیسم باشند.
۳. وضعیت محل تخمگذاری
در هنگام تخمگذاری، کلواک بهوضوح قابل مشاهده است و رنگ روشن و براق آن میتواند سایر پرندگان گله را به نوک زدن تحریک کند.
روشن بودن محل لانهگذاری میتواند به دلیل افزایش نوکزدن به کلواک و پریتونیت ناشی از آن، باعث بروز تلفات شود.
۴. تفاوتهای نژادی و رفتاری
برخی نژادهای مرغ در مقایسه با سایر نژادها رفتار تهاجمی بیشتری دارند و تمایل بیشتری به نوک زدن به پرندگان ضعیف نشان میدهند. بهطور خاص، نژادهای سبکوزن مرغهای تخمگذار بیشتر مستعد بروز رفتارهای کانیبالیستی هستند.
۵. کمبودهای تغذیهای
تغذیه نیز در بروز کانیبالیسم نقش دارد. جیرههای غذایی با مقادیر پایین فیبر، متیونین و نمک، بهطور ویژه با بروز رفتارهای کانیبالیستی مرتبط هستند.
راهکارهای پیشگیری از کانیبالیسم
۱. تراکم طیور
باید فضای کافی در اختیار طیور قرار گیرد. برای نژادهای سنگینوزن مرغ، فضای مورد نیاز به ازای هر پرنده به شرح زیر است:
- در دو هفته اول: ۰٫۰۲۳۲ مترمربع به ازای هر پرنده
- از هفته سوم تا هشتم: ۰٫۰۶۹۷ مترمربع به ازای هر پرنده
- از هفته هشتم تا شانزدهم: ۰٫۱۳۹۴ مترمربع به ازای هر پرنده
- از هفته شانزدهم به بعد: ۰٫۱۸۶ مترمربع به ازای هر پرنده
این اعداد دستورالعملهای کلی هستند و باید بر اساس گونه و نژاد خاص تنظیم شوند. تراکم توصیهشده برای هر نژاد معمولاً در راهنمای مدیریت مربوط به آن خط ژنتیکی ذکر میشود.
۲. کنترل تنش گرمایی
تنش گرمایی معمولاً در ماههای تابستان شایعتر است؛ با این حال، هر زمان که از گرمای کمکی استفاده شود، امکان بروز آن وجود دارد.
دمای توصیهشده برای دوره پرورش در ابتدا بالا و حدود ۹۲ تا ۹۳ درجه فارنهایت، معادل تقریباً ۳۳٫۳ تا ۳۳٫۹ درجه سانتیگراد است. پس از آن، دما باید بهصورت هفتگی و تدریجی کاهش یابد تا زمانی که پرندگان کاملاً پر درآورند و دما به ۷۰ تا ۷۵ درجه فارنهایت، معادل تقریباً ۲۱٫۱ تا ۲۳٫۹ درجه سانتیگراد برسد.
کاهش ندادن دمای دوره پرورش یکی از عوامل شایع بروز کانیبالیسم است.
پرندگان باید هر روز مورد بررسی قرار گیرند. در صورت مشاهده نفسنفس زدن، دما باید با استفاده از دماسنج بررسی شود. اگر دما برای سن خاص پرندگان بیش از حد بالا باشد، باید هیترها متناسب با شرایط تنظیم شوند و وضعیت تهویه نیز بهبود یابد.
آب آشامیدنی سرد میتواند در ماههای گرم تابستان به دفع حرارت کمک کند. برای فراهم کردن آب خنک، باید سایه مناسب برای مخزن آب ایجاد شود، آب موجود در آبخوریها بهطور مرتب تعویض شود و/یا خطوط آب در گرمترین ساعات روز شستوشو یا تخلیه شوند.
۳. آسایش لانه
تأمین فضای کافی برای لانه و قرار دادن آن در مکانی آرام و محافظتشده در برابر نور مستقیم، به حفظ امنیت و آسایش پرندگان هنگام تخمگذاری کمک میکند.
وجود ناحیه سایهدار در داخل لانه میتواند میزان نوکزدن به کلواک را در هنگام تخمگذاری به میزان قابل توجهی کاهش دهد.
یکی دیگر از مزایای اختصاص دادن محل مشخصی برای لانه، تولید تخممرغهای بسیار پاکیزهتر است؛ زیرا تخممرغهایی که روی کف جایگاه گذاشته میشوند، معمولاً آلودگی بیشتری دارند.
۴. مدیریت نور و روشنایی
در مزارع پرورش طیور گوشتی، نور باید به اندازهای باشد که پرندگان بتوانند خوراک خود را پیدا کنند و در محیط اطراف حرکت داشته باشند. بهطور کلی، این پرندگان به نور زیادی نیاز ندارند.
نور بیش از حد میتواند موجب تحریک و هیجان بیش از اندازه پرندگان شود و زمینه بروز کانیبالیسم را فراهم کند.
بهطور کلی، طیور تخمگذار در مقایسه با طیور گوشتی به نور با شدت بیشتر و مدت زمان طولانیتری نیاز دارند. کوتاه بودن روز میتواند باعث توقف تخمکگذاری پرندگان شود؛ بنابراین، استفاده از نور تکمیلی در پاییز و زمستان ضروری است.
با وجود اهمیت نور برای حفظ تولید تخممرغ، پرندگان به استراحت نیز نیاز دارند. بنابراین باید یک دوره مناسب «شب» در نظر گرفته شود که طی آن تمام چراغها خاموش باشند.
در طیور گوشتی، معمولاً یک دوره تاریکی حداقل ۴ تا ۶ ساعته و در طیور تخمگذار در دوره تولید کامل، یک دوره حداقل ۷ تا ۸ ساعته در نظر گرفته میشود.
۵. نوکچینی
در صورتی که تمام راهکارهای دیگر مؤثر واقع نشوند، میتوان بهویژه در نژادهای عصبیتر، نوکچینی ملایم را در نظر گرفت.
مقابله با کانیبالیسم در حال پیشرفت
کانیبالیسم میتواند موجب تلفات شدید و رنج حیوانات شود. این رفتار ممکن است در مدت کوتاهی شدت گرفته و به رفتاری خشن تبدیل شود. چنین رفتار آموختهشدهای بهسختی از گله ریشهکن میشود.
به همین دلیل، با مشاهده نخستین نشانههای کانیبالیسم باید اقدامات لازم را بلافاصله آغاز کرد.
پرندگان آسیبدیده باید در سریعترین زمان ممکن از گله خارج شوند و در یک جایگاه جداگانه در کنار یکدیگر قرار گیرند. همچنین باید زخمهای آنها با یک پماد تیرهرنگ پوشانده شود تا خون و روشنایی بافتهای در معرض دید پنهان شود.
شدت نور باید کاهش یابد و دما بررسی شود. همچنین میتوان مقداری یونجه در کف جایگاه قرار داد تا حواس پرندگان را به خود مشغول کند و فیبر مورد نیاز آنها را تأمین نماید.
علاوه بر این، بخش مربوط به پیشگیری باید دوباره بررسی شود و هرگونه اقدام مدیریتی که نیاز به اصلاح یا تنظیم دارد، اصلاح شود.
کانیبالیسم در طیور چیست؟ علل، پیشگیری و مقابله با آن
- استفاده از این مطلب با ذکر منبع بلامانع است.
اگر تمایل دارین شماره جدید مجله برایتان ایمیل شود اشتراک نسخه دیجیتال پیک دامپرور را فعال نمائید.
همچنین شما میتوانید ویدئوهای جذاب را در پیج اینستاگرام پیک دامپرور دنبال نمائید.
